کروماتوگرافی در صنعت داروسازی

ما در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که تقریبا برای هر چیزی یک دارو وجود دارد؛ به همین دلیل افزایش تحقیقات و رشد پایدار نیروی کار در بخش داروسازی دیده می‌شود. این الگوها این سوال را یادآوری می‌کند که متخصصان حرفه‌ای داروسازی چگونه تحقیقات را هدایت می‌کنند و به طور ایمن دارو می‌سازند؟

یک فاکتور که نقش مهمی ایفا می‌کند، کروماتوگرافی و انواع مختلف آن است. در واقع کروماتوگرافی به صورت ضمنی کمک می‌کند امنیت محصولات تضمین شود؛ این فرایند به تکنسین‌های آزمایشگاهی امکان می‌دهد مخلوط‌ها را در خالص‌ترین حالت خود تفکیک کنند. به طور کل کروماتوگرافی کاربردهای بسیاری در صنعت داروسازی دارد.

کروماتوگرافی گازی

هر بار که یک تکنسین آزمایشگاه مجبور می‌شود مواد فرار را از هم تفکیک کند یا مواد خام موجود در یک مخلوط را شناسایی کند، در نهایت به کروماتوگرافی گازی (GC) می‌رسد. علت این موضوع، این است که ماشین‌های GC قادرند ترکیبات فوق‌العاده کوچک و سبک را آنالیز کنند؛ به همین دلیل در مرحله‌ی پس‌تولید از آن‌ها استفاده می‌شود. به عبارت دیگر، GC یک فرایند استاندارد در کنترل کیفی محسوب می‌شود. شاید بتوان گفت که کاربرد اولیه‌ی GC در صنعت داروسازی، شناسایی ناخالصی‌های فرار است.

ما قبلا در بلاگ صدراپژوهش، یک مقاله با عنوان «GC چیست؟» نوشته‌ایم و در آن به صورت کامل به موضوع کروماتوگرافی گازی پرداخته‌ایم. در صورتی که تمایل دارید در مورد دستگاه GC بیشتر بدانید، پیشنهاد می‌کنیم حتما آن مقاله را مطالعه نمایید.

کروماتوگرافی مایع با عملکرد بالا

متداول‌ترین روش‌های کروماتوگرافی که درصنعت داروسازی استفاده می‌شوند، عبارتند از کروماتوگرافی مایع (LC) و کروماتوگرافی مایع با عملکرد بالا (HPLC). در طول زمان، نتایج دقیق و موثر، مواردی بودند که باعث شدند HPLC روش کروماتوگرافی اولیه‌ای باشد که در صنعت داروسازی استفاده می‌شود. به علاوه، دستگاه HPLC  به عنوان فاز ساکن یک ستون دارند که همه‌ی ترکیبات را از هم تفکیک می‌کند.

در نظر داشته باشید که در یک مجموعه‌ی داروسازی، بروز ایراد در این دستگاه می‌تواند باعث ایجاد آسیب‌های جدی در بیماران شود. بنابراین بهتر است هر چه سریع‌تر اقدام به تعمیر HPLC نمایید.

دستگاه HPLC چندین امتیاز دارد که دوتای آن‌ها کارایی و کاربرد آسان آن‌هاست. این دستگاه به تکنسین‌های آزمایشگاه این امکان را می‌دهد که بدون آموزش خیلی زیاد، بتوانند سریع کار کنند. مادامی که اپراتور، فرایند آغازین را دنبال می‌کند، دستگاه بقیه‌ی کار را انجام می‌دهد.

کشف داروی جدید

این دو روش کروماتوگرافی به متخصصان امکان می‌دهد مولکولی که خصوصیات درمانی دارد را شناسایی کنند. بعد از یافتن یک مولکول ویژه (یا مولکول‌های ویژه) تکنسین‌های آزمایشگاه می‌توانند با طراحی فرمول‌های جدید، تحقیقات را شروع کنند. از این به بعد، حجم زیادی از تحقیقات و آنالیزها انجام می‌شود تا قبل از ورود دارو به بازار، دارو اصطلاحا “fine-tune” شود. البته عرضه‌ی یک داروی جدید به بازار کار ساده‌ای نیست. هر ترکیب دارویی باید استاندارد فوق‌العاده بالای FDA را داشته باشد که البته مشکلات خاص خودش را دارد و به همین دلیل تحقیقات زیادی می‌خواهد.

توسعه و طراحی مواد خالص

مانند نکته‌ی قبلی، همانطوری که تکنسین‌های آزمایشگاه فرمول‌های مختلف را تست می‌کنند، احتمال دارد داروی جدیدی را پیدا کنند که بتواند فواید چشمگیری داشته باشد. به قول معروف، آن‌ها باید با تفکیک فرمول به خالص‌ترین حالت آن، بتوانند ماده‌ای که مفید است را شناسایی کنند. با این کار آن‌ها می‌توانند ماده‌ی مفید را تشخیص دهند و درمورد این که چرا مفید است تحقیق کنند. از این به بعد، متخصصان داروسازی می‌توانند  فرضیه‌ی آن‌ها را بررسی کنند و به صورت بالقوه یک داروی جدید را لانچ کنند.

آنالیز و اصلاح دارویی که قبلاً وارد بازارشده­است

به نظر می‌رسد تقریباً برای هر چیزی که در بازار امروز وجود دارد، یک قرص موجود است. به طور کلی تکنسین‌های آزمایشگاه‌های داروسازی، همواره در حال آنالیز داروهای قبلی هستند. آن‌ها با انجام این کار می‌توانند فرمول‌های قبلی را به صورت ایمن طوری تغییر دهند که نتایج بهتری به دست آید و عوارض جانبی آن‌ها کاسته بشود یا به طور کامل از بین برود. به هر حال، برای آنالیز مناسب محصولی که بیمار دریافت خواهد کرد، تکنسین‌های آزمایشگاهی باید فرایند را معکوس کنند و رو به ‌عقب کار کنند تا بتوانند محصول نهایی را آنالیز کنند. کاربرد کروماتوگرافی – به طور مشخص HPLC – یکی از مراحل یک فرایند چندمرحله‌ای محسوب می‌شود.

نکته‌ی دیگر این که سناریوی بدی که ممکن است برای هر کمپانی داروسازی پیش بیاید، اعلام یک فراخوان است. وقتی کمپانی و FDA تصمیم می‌گیرند دارویی را از بازار بیرون بکشند، تحقیقات و آنالیزها آغاز می‌شود. به هر حال به چندین دلیل آن‌ها زمانی ندارند. اول، کمپانی در برابر سهام‌داران و کسانی که به نحوی منتظر سوددهی هستند پاسخگو و مسئول است. دوم، حتی با این که دارو عوارض جانبی دارد، ولی باز هم بسیاری از بیماران برای خوب‌شدن به آن وابسته هستند. در اینجا تکنسین‌های آزمایشگاه مجبورند در سریع‌ترین زمان ممکن داروی فراخوان‌شده را آنالیز کنند. برای یافتن موثرترین راه حل، اغلب کمپانی‌های داروسازی دست به دامان HPLC می‌شوند؛ زیرا این سریع‌ترین روش برای نتیجه‌گرفتن محسوب می‌شود.

پیش از ادامه‌ی مطلب، خوب است بدانیم که صدراپژوهش نزدیک دو دهه بعالیت در زمینه‌ی تجهیزات کروماتوگرافی دارد. برای خرید HPLC کلیک کنید. تمامی دستگاه‌ها و خدمات این شرکت دارانتی گارانتی معتبر است.

برخی کاربردهای کروماتوگرافی

1. خلق واکسیناسیون‌ها

کروماتوگرافی در تعیین این که کدام آنتی‌‌بادی‌‌ها در برابر بیماری‌‌ها و ویروس‌‌های مختلف مبارزه می‌‌کنند مفید است. دانشمندان در مبارزه برعلیه ویروس ابولا که بیش از 11 هزار قربانی داشت، برای طراحی ایمن‌سازی آزمایشگاهی با Zmapp از HPLC استفاده کردند. از این روش استفاده شد تا مشخص شود کدام آنتی‌‌بادی‌‌ها در خنثی‌‌کردنِ ویروس‌‌کشنده موثرترند.

2. تست غذا

رسوایی گوشت اسب 2013، که در آن گوشت اسب توسط فروشندگان در امریکا به صورت بیف خردشده فروخته می‌شد، نشان داد روش‌‌های سنتی آنالیز غذا به اندازه‌ی کافی موثر نیستند و کروماتوگرافی در جایگاه خط اول تعیین محتوی گوشت پردازش‌‌شده قرارگرفت. روش‌‌های سنتی که برای آنالیز استفاده می‌‌شدند، در تعیین ترکیب نمونه‌‌های خام موثر بودند؛ ولی وقتی گوشت‌‌های پردازش‌‌شده تحت آنالیز قرار می‌‌گرفتند، چندان موثر عمل نمی‌‌کردند و به همین دلیل به یک روش دقیق‌‌تر نیاز بود. بعدا کاربرد کروماتوگرافی مایع عملکرد بالا (HPLC) همراه با طیف‌‌سنجی جرمی (HPLC-MS) در تعیین این که گوشتی که به نام بیف برچسب ‌شده است واقعاً بیف است، گوشت اسب است یا مخلوطی از این‌‌ دو نوع گوشت همراه با اجزای دیگر، موفق واقع شد.

3. تست آبجو

غذا تنها چیزی نیست که  شما مصرف می‌‌کنید و با روش کروماتوگرافی تست می‌‌شود. بسیاری از تولیدکنندگان نوشیدنی‌‌ها برای تضمین این که هر بطری محصول‌‌شان دقیقاً همان است، از این تکنیک استفاده می‌‌کنند. برای همین است که شما می‌‌توانید همواره یک طعم یک‌‌دست را بچشید. برندی چون Jägermeister از جمله برندهایی است که برای نظارت بر سطح قند محصول نهایی خود از کروماتوگرافی استفاده می‌‌کند.

4. تست دارو

کروماتوگرافی به عنوان یک تکنیک آنالیزی می‌‌تواند دقیقاً مواد درون جریان خون را شناسایی کند. در ورزش برای تست ورزشکاران دوپینگی یا ورزشکارانی که از داروهای تقویت‌‌کننده استفاده می‌‌کنند، از این تکنیک استفاده می‌‌شود. دفعه‌ی بعد که ورزش مورد علاقه‌‌تان را تماشا می‌‌کنید، به آن فکر کنید.

5. تست جنایی

در تحقیقات جنایی هم از کروماتوگرافی استفاده می‌‌شود. کروماتوگرافی گازی gc  برای آنالیز نمونه‌‌های خون و لباس استفاده می‌شود و به شناسایی مجرمان  و دستگیری آن‌‌ها کمک می‌‌کند.