ما قبلا در مورد کاربردهای کروماتوگرافی در صنعت داروسازی صحبت کردیم. همانطور که در آن مقاله گفتیم، روشهای کروماتوگرافی به دو دستهی مایع و گار تقسیم میشوند.
کروماتوگرافی مایع- طیفسنجی جرمی (LC-MS) تکنیکی است که در شیمی تجزیه استفاده میشود و از دو تکنیک آنالیز تفکیک ظرفیت بالا و کروماتوگرافی مایع (Liquid chromatography به اختصار LC) و تشخیص بسیار حساس طیفسنجی جرمی (Mass Spectrometry به اختصار MS) تشکیل شده است.
LC اجزای یک مخلوط را براساس میل ترکیبی با فاز ساکن یا متحرک از هم تفکیک میکند و بعدا با استفاده از نور UV، فلورسانس یا هدایت الکتریکی که همهشان میتوانند روی مواد آنالیزی تاثیر بگذارند، این اجزا را تشخیص میدهد.
مبنای MS، تفکیک اجزای یونیزه در یک خلاء است که طبق نسبت جرم به بار انجام میشود. غلظت اجزا به روش کمی و طبق شدت پیکها اندازهگیری میشود.
قابلیت اندازهگیری غلظت یونهای جرمی به محلولهای تکجزئی محدود میشود؛ زیرا اگر محلولهای چندجزئی آنالیز شوند، طیفهایی به دست میآیند که آنالیز آنها سخت و پیچیده است. درنتیجه، در LC-MS تحلیل تفکیکی LC با قابلیت سنجشی MS ترکیب شده است. برای آشنایی با فراینمدی که نمونه در دستگاه LC طی میکند، پیشنهاد میشود مقالهی HPLC چیست را مطالعه نمایید.
تکنیکهای MS امکان تعیین خصوصیات ساختاری و جرم مولکولی اجزای تفکیکشده را فراهم میکنند. این فرایند، یافتههای کیفی که از زمانهای حفظ ثبتشده با LC به دست آمدند را تکمیل میکند. با اِعمال یک پارامتر به عنوان نظارت یون منتخب (SIM)، که شدیداً حساس است و امکان سنجش کمی را فراهم میکند و به این ترتیب بر تاثیرات ناخالصیهایی که با LC خارج نشدند چیره میشود، کیفیت اطلاعات به دستآمده از MS بهتر هم میشود.
سالهاست که طیفسنجی جرمی تکنیکی بوده است که برای آنالیز داروها به عنوان تکنیک تشخیصی کاربرد داشته است. این یک روش قدرتمند آنالیز است که امکان تفکیک مخلوطهای دارویی پیچیده به اجزای تشکیلدهندهشان را فراهم میکند. بهعلاوه، LC-MS یک تکنیک حساس، شناختهشده، و شدیدا قابل بازتولید محسوب میشود.
برای آنالیز pharmaceuticals در مراحل مختلف کشف و توسعه از LC-MS استفاده میشود. این مراحل عبارتند از کشف دارو، مطالعه روی متابولیسم آن (در شرایط in vitro و in vivo) و شناسایی ناخالصیها و محصولات حاصل از تجزیهی آنها. معمولا با جداسازی و شناسایی خصوصیات مواد دارویی بالقوه که از ترکیبات طبیعی یا مصنوعی منشا میگیرند، فرایند کشف دارو آغاز میشود.
در صورت نیاز به خدمات آنالیز کروماتوگرافی مایع، میتوانید به شرکت حسگر مواد صبا مراجعه نمایید. این شرکت با سالها سابقه در زمینهی شیمی تجزیه، آمادهی خدماترسانی به شما عزیزان است. برای اطلاع از شرایط، هزینه و زمان آنالیز HPLC کلیک کنید.
LC-MS در مطالعات متابولیسم دارو
قبل از این که یک ترکیب به صورت یک دارو توسعه داده شود، باید در سطح گسترده مورد مطالعه قرار بگیرد تا ارزش درمانیِ بالقوهی آن تعیین شود. یک کاندید جذاب باید از نظر متابولیکی پایدار باشد و الگوی کینتیک دارویی خوبی داشته باشد.
مطالعات کینتیک دارویی نشان میدهند بدن چه تاثیری روی جذب، انتشار، متابولیسم و دفع دارو میگذارد. بهعلاوه، دارو باید دسترسیزیستی خوبی داشته باشد؛ به این معنی که مقدار داروی تجویزشده که به گردش خون رسیده و در آنجا دوام میآورد، مدت رضایتبخشی باشد تا در طول این دوره دارو بتواند تاثیر مطلوب خود را بگذارد. این ویژگی آخری نیمهعمر نامیده میشود.
بعد از این کاندید دارویی توسط بدن متابولیزه شد یک متابولیت فعال تشکیل میشود. متابولیت میتواند از نظر کینتیک دارویی فعالتر از کاندید داروییِ ‘parent’ ( که کاندید دارویی ما از آن مشتق شده است) باشد. بنابراین، شناسایی صحیح خصوصیات متابولیتهای اصلی و فرعی به شناسایی داروهایی که پایداری متابولیتی، فعالیت دارویی و پایداری بهتری دارند کمک میکند. در ضمن، این آنالیز تضمین میکند که الگوی مسمومیتزایی دارو بهتر شود و در نتیجه ایمنی دارو تضمین شود.
نکتهی قابل توجه این است که بهتر کردن الگوی مسمومیت دارو اهمیت زیادی در این روش کروماتوگرافی دارد. بنابراین اطمینان از صحبت عملکرد دستگاه ضروری است. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه پیشنهاد میشود مطلب تعمیر دستگاه HPLC را مطالعه نمایید.
متابولیسم دارو در شرایط In vitro
این شاخه از تحقیقات به آنالیز تاثیرات یک دارو روی اندامها در بیرون بدن مربوط میشود. کبد اندامی است که دردرجهی اول مسئول متابولیسم دارو شناخته میشود. به همین دلیل، تدارکات میکروزومی کبد یا هپاتوسیتها که برای تست In vitro استفاده میشود، میتوانند پیامدهای متابولیکی یک دارو را نشان بدهند.
3-hydroxytamoxifen دارویی است که از tamoxifen که یک داروی ضد سرطان سینه است مشتق شده است، برای اثبات کاربرد LC-MS در متابولیسم دارو استفاده شده است. در یک مثال از مطالعات داروییin vitro، داروی 3-hydroxytamoxifen روی میکروزومهای کبد انسان تست شد.
در سال 2002، Chang-Kee و Gwyn متابولیتهای desmethyldroloxifene، 4-hydroxydroloxifene، droloxifene N-oxide و a-hydroxydroloxifene را شناسایی کردند. سه متابولیت آخری نسبت جرم به بار یکسان 404 داشتند. در این مورد، تحلیل کروماتوگرافیکی (LC) در تمیز ترکیبات مختلف بسیار کارآمد بود.
همانطور که میدانید، یک عضو ثابت تمام مجموعههای دارویی، دستگاه HPLC است. در صورتی که قصد خرید HPLC دارید، پیشنهاد میشود لیست موجودی صدراپژوهش را چک کنید. لازم به ذکر است که این شرکت نزدیک دو دهه است که در حوزهی تجهیزات آزمایشگاهی و آنالیز پیشرفته فعالیت دارد.
متابولیسم دارو در in vivo
مطالعات متابولیسم in vivo مستلزم نظارت بر کشف دارو در بدن هستند که به خصوص روی داروها و متابولیتها در خون، ادرار و مدفوع تمرکز دارند.
نمونههایی که از این منابع گرفته میشوند دارای ترکیبات داخلی هستند که پتانسیل به خطر انداختن تحلیل حاصل از LC-MS را در خود دارند. بنابراین لازم است که یک تکنیک خوب برای آمادهسازی نمونه استفاده شود و از تفکیک کروماتوگرافی مناسب استفاده شود تا کاربرد LC-MS موفقیتآمیز باشد. آنالیز in vivo روی 3-hydroxytamoxifen و متابولیتهای آن در پلاسمای شیرسینهی یک بیمار مبتلا به سرطان سینه بخوبی این را نشان دادهاست.
در آزمایش بعدی توسط Chang-Kee و Gwyn (2002)، سه پیک در m/z 388 تشخیص داده شدند. اینها براساس نتایج MS به عنوان 4-hydroxytamoxifen، 4’-hydroxytamoxifen و tamoxifen N-oxide معرفی شدند. مطالعهی MS بعدی با روش MS/MS تاندمی منجر به شناسایی پیکهایی شد که به یک جزء پلاسمای داخلی که ربطی به tamoxifen و متابولیت N-desdimethyltamoxifen نداشت شد. این آزمایش ثابت کرد کاربرد LC-MS به تنهایی بدون MS/MS محدودیت دارد.
شناسایی ناخالصیها و محصولات حاصل از تجزیه
در تضمین این که تاثیرات دارویی و مسمومیتی به خاطر خود دارو هستند نه به خاطر ناخالصیهای موجود در آن، شناسایی ناخالصیها و محصولات حاصل از تجزیه نقش مهمی دارد. آنالیز ناخالصیها و محصولات حاصل از تجزیه در پیشگیری از تولید ترکیبات مضر در طول عمر دارو نقش بنیادی دارد.
شناخت محصولات حاصل از تجزیه میتواند شناخت تاثیرات جانبی ناشی از دارو را تقویت کند و امکان سنتز داروهای جدید و پایدارتر را فراهم کند. ناخالصیهای موجود در داروها اغلب در طول سنتز دارو از مواد خام تشکیل میشوند. همچنین، در طول فرایند سنتز ممکن است محصولات جانبی هم تشکیل شوند.
مخلوطی که در طول فرایند سنتز تولید میشود دارای غلظتهایی از ترکیبات است؛ بنابراین، برای این که این ترکیبات اضافی از دارو خارج شوند به یک تشخیص حساس و ویژه نیاز است. به همین دلیل است که در طول این فرایند در سطح گسترده از LC-MS استفاده میشود.
برای خرید دستگاه اسپکتروفتومتر به صفحه مورد نظر مراجعه کنید.
